परिचय

सामुदायिक वन उपभोक्ता महासंघ नेपाल (फेकोफन) नेपालको वन उपभोक्ता समूहहरू (CFUGs) को औपचारिक सञ्जाल हो, जुन १९९५ को जुन महिनामा स्थापना भएको थियो। यसको उद्देश्य क्षमता वृद्धिद्वारा वन उपभोक्ताहरूका अधिकारलाई प्रवर्द्धन र संरक्षण गर्नु, आर्थिक सशक्तीकरण, दिगो प्राकृतिक स्रोत व्यवस्थापन, प्राविधिक सहयोग, नीतिगत वकालत, राम्रो शासन र उत्कृष्ट अभ्यासहरूको अनुभव आदानप्रदान गर्न मद्दत गर्नु हो। फेकोफनको अवधारणा त्यतिबेला अघि बढ्यो, जब नेपालको विभिन्न स्थानका वन उपभोक्ताहरूलाई नीतिगत निर्णय प्रक्रियामा संलग्न गराउन एकीकृत गर्नु आवश्यक देखियो। आफ्नो स्थापना कालदेखि नै, फेकोफन करिब १.६ करोड वन उपभोक्ताहरूको सामाजिक आन्दोलन संस्थामा रूपान्तरित भएको छ। हालसम्म, ३१,९५,३२३ घरधुरीको सहभागिता रहेको २३,०२६ सामुदायिक वन उपभोक्ता समूह (CFUGs) फेकोफनमा संलग्न छन्, जसले करिब २४,२५,३९२.६० हेक्टर वनक्षेत्रको संरक्षण गरिरहेका छन्। यस बाहेक, नेपालका अन्य सामुदायिक आधारित वन व्यवस्थापन समूहहरू (जस्तै लिज होल्ड फरेस्ट्री समूहहरू, धार्मिक फरेस्ट्री समूहहरू, बफर जोन, र परम्परागत वन व्यवस्थापन समूहहरू) पनि फेकोफनसँग आबद्ध छन्।

संघीयता लागू भएसँगै, फेकोफनको सञ्जाल देशभरि ७ प्रदेश, ७७ जिल्ला, र ५५५ स्थानीय तहहरूमा विस्तार भएको छ। समावेशी लोकतान्त्रिक प्रक्रियाबाट फेकोफनको विभिन्न इकाईहरूमा १५,००० सदस्यहरू निर्वाचित भएका छन्, जसले सम्पूर्ण क्षेत्रहरू, आदिवासी जनजाति, अल्पसंख्यक समूहहरू, अपांगता भएका व्यक्तिहरू, तथा अति गरिब वर्गको प्रतिनिधित्व गर्दै आएका छन्। यस प्रक्रियामा ५० प्रतिशत महिलाको प्रतिनिधित्व सुनिश्चित गरिएको छ, जसमा प्रमुख पदहरू पनि समावेश छन्।

उद्देश्य

दिगो वन व्यवस्थापन र स्रोतहरूको उपयोगबाट जीवनयापनका साधनहरू विकास गर्नु र गरिबी न्यूनीकरणका अवसरहरू सृजना गर्नु। साथै, नीतिगत निर्णय र यसको कार्यान्वयनमा सबै समुदाय र जातीय समूहहरूको सहभागितालाई जोड दिँदै CFUGs मार्फत सहमतिको मूल्य, सशक्तीकरण, आत्म-सम्मान, आत्मनिर्भरता, र सहमतिको दृष्टिकोणको सम्मान गर्ने।

मिसन

सामुदायिक वन उपभोक्ताहरूका अधिकारलाई क्षमता अभिवृद्धि, आर्थिक सशक्तीकरण, दिगो स्रोत व्यवस्थापन, प्राविधिक सहयोग, वकालत, नीतिगत विकास, र राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालमार्फत प्रवर्द्धन र संरक्षण गर्ने। साथै, समावेशी लोकतन्त्र, लैंगिक सन्तुलन, र सामाजिक न्यायको मान्यता कायम राख्ने।

दृष्टिकोण

सामाजिक र आर्थिक न्यायको अनुप्रयोगद्वारा सामुदायिक वनहरूको न्यायसंगत उपयोग र दिगो व्यवस्थापनको माध्यमबाट सामुदायिक वन उपभोक्ताहरूको आत्मनिर्भरता र सशक्तीकरण।